Birinin size doğruyu söyleyip söylemediğini anlamak, bazen yalnızca bir his değil, bilimsel bilgilere dayanan bir müşahede sürecidir. Uzmanlar, palavra söyleyen bireylerin farkında olmadan verdikleri fizikî ve sözel sinyallerin, dürüstlüğü sorgulanan anlarda kıymet biçilemez ipuçları sunduğunu belirtiyor.
Detaylar 👇
Kaynak: 1, 2, 3
Kaynak: https://www.psychologicalscience.org/…
Yalan söylemek, beynin dürüstlüğe kıyasla çok daha fazla güç harcadığı karmaşık bir bilişsel süreçtir.
Psikolojik açıdan bir palavra kurgularken kişi hem hayal gücünü çalıştırmak hem de kendi palavrasına inanılması için toplumsal ipuçlarını denetim altında tutmak zorunda kalır. Zihinsel yükün arttığı bu anlarda, bilinçaltı baskılanan gerçeği fizikî dışavurumlar yahut lisan sürçmeleriyle sızdırmaya başlar. Bu durum psikolojide ‘bilişsel sızıntı’ olarak isimlendirilir.
Bu zihinsel savaşın dış dünyaya yansıyan en somut delillerini uzmanlar şu 5 hususta topluyor:
1. Mikro Tabirler ve Anlık Değişimler
Gerçek hisler, yüzde saniyenin 25’te biri kadar kısa bir müddette beliren ‘mikro ifadeler’ ile dışa vurulur. Kişi keyifli görünmeye çalışırken dudak kenarlarında beliren anlık bir aşağı sarkma yahut dehşet sözü, söylenen sözlerle hissedilen ortasındaki derin uçurumu gösterir.
2. Göz Teması Paradoksu
Popüler inanışın tersine, yalancılar her vakit göz kaçırmaz. Bilakis, dürüst göründüklerine sizi ikna etmek için olağandan daha fazla ve sabit bir göz teması kurmaya çalışabilirler. Öte yandan, sorulan bir soru karşısında gözlerin sağ üste (hayal gücü merkezine) kayması, bir anıyı hatırlamak yerine yeni bir öykü inşa edildiğinin işareti olabilir.
3. Ses Tonu ve Konuşma Ritmi
Yalan söylemek bilişsel bir yük oluşturur. Bu gerginlik, ses tellerinin gerilmesine ve sesin olağandan daha ince çıkmasına neden olur. Ayrıyeten uzmanlar, palavra söyleyenlerin vakit kazanmak için soruyu tekrarladığını yahut ‘dürüst olmak gerekirse’, ‘aslına bakarsan’ üzere gereksiz onaylayıcı sözleri sıkça kullandığını belirtiyor.
4. Vücut Lisanındaki Tutarsızlık
Sözler ‘evet’ derken başın yavaşça iki yana sallanması üzere ‘uyumsuz hareketler’ en büyük ele vericilerdir. Ayrıyeten gerilim anında bedenin savunma düzeneği olarak elin ağıza gitmesi, buruna dokunma yahut boyun bölgesini ovuşturma üzere davranışlar, kişinin kendini rahatlatma uğraşının bir sonucudur.
5. Ayrıntı Bombardımanı
Dürüst bir insan olayları basitçe anlatırken, palavra söyleyen kişi öyküsünün boşluklarını kapatmak için gereksiz ayrıntılara boğulur. Uzmanlar, ‘Sormadığınız halde çok fazla ayrıntı veriliyorsa, bu dikkat dağıtma taktiği olabilir,’ ihtarında bulunuyor.
Kaynak: Onedio
Bir yanıt bırakın